
تحصیل داروسازی در آلمان
داروسازی در فهرست دانشگاههای آلمان میتواند به دو برنامه با دو مقصد متفاوت اشاره کند. اگر میخواهید در داروخانه کار کنید، دنبال دوره Pharmazie با عنوان Staatsexamen بگردید. مسیر استاندارد آن هشت ترم دانشگاه و دوازده ماه آموزش عملی دارد و با قبولی در سه بخش آزمون و احراز سایر شرایط، میتوانید برای مجوز داروسازی درخواست بدهید. اگر به ساخت دارو، آزمایشگاه یا پژوهش علاقه دارید، دورههایی مثل ارشد تحقیقات دارویی هم ارزش بررسی دارند.
برای متقاضی ایرانی، انتخاب مسیر از مدرکی که در دست دارد شروع میشود. با دیپلم باید ابتدا صلاحیت ورود به دانشگاه را بررسی کنید. اگر در ایران داروسازی خواندهاید و قصد کار در آلمان را دارید، مرجع ایالت مقصد میتواند مشخص کند که برای مجوز حرفهای چه مدارک یا آزمونهایی نیاز دارید.
چرا داروسازی را در آلمان بخوانیم؟
در دانشگاه درسهایی مثل شیمی دارویی، زیستشناسی دارویی و فناوری ساخت دارو را در کنار کار آزمایشگاهی میگذرانید. در بخش عملی هم میبینید که داروساز چگونه نسخه را بررسی میکند، تداخل داروها را تشخیص میدهد و روش مصرف را برای بیمار توضیح میدهد. فرصت تجربه محیط بیمارستان یا صنعت نیز به انتخاب محل آموزش عملی و شرایط دوره بستگی دارد.
طبق سالنامه ۲۰۲۶ انجمنهای داروسازان آلمان (ABDA)، در سال تحصیلی ۲۰۲۴/۲۵ حدود ۱۵٬۷۶۵ نفر در آلمان دانشجوی داروسازی بودند و ۲٬۶۶۷ نفر تحصیل در این رشته را آغاز کردند. این آمار کل کشور است. ظرفیت سال ۲۰۲۷ و سهم متقاضیان بینالمللی را باید در اطلاعیه همان دانشگاه بررسی کنید.
مسیر و مقاطع تحصیل داروسازی در آلمان
برای انتخاب دوره، عنوان مدرک و هدف آموزشی را در صفحه دانشگاه بخوانید. دوره حرفهای زیر نظر مقررات فدرال پیش میرود و برنامههای دانشگاهی تحصیلات تکمیلی، شرایط پذیرش خودشان را دارند.
| مسیر | مدت و ساختار | نتیجه دوره |
| داروسازی حرفهای (Staatsexamen) | ۸ ترم دانشگاه و ۱۲ ماه آموزش عملی، همراه با سه بخش آزمون دولتی | امکان درخواست مجوز حرفهای داروسازی پس از احراز شرایط |
| کارشناسی علوم دارویی و رشتههای مرتبط | متناسب با برنامه و دانشگاه | آموزش دانشگاهی برای حوزههایی مانند آزمایشگاه، فناوری دارویی یا ادامه تحصیل |
| کارشناسی ارشد پژوهشی | نمونه دانشگاه بن، ارشد تحقیقات دارویی در ۴ ترم | آمادگی برای پژوهش، توسعه دارو یا ادامه تحصیل در دکتری |
| دکتری پژوهشی | مدت وابسته به پروژه، گروه پژوهشی و مقررات دانشگاه | کار پژوهشی و دفاع از رساله، با عنوانی مانند Dr. rer. nat. یا Ph.D. بسته به برنامه |
دوره حرفهای و سه بخش آزمون داروسازی
در چهار ترم اول، پایههای شیمی، زیستشناسی، فیزیک و تحلیل دارویی را یاد میگیرید. در برنامه استاندارد باید پیش از ثبتنام در بخش اول آزمون، هشت هفته کارآموزی (Famulatur) بگذرانید که دستکم چهار هفته آن در داروخانه عمومی است. چهار ترم بعدی بیشتر به موضوعاتی مثل فارماکولوژی، سمشناسی، فناوری دارویی و داروسازی بالینی اختصاص دارد. بخش دوم آزمون پس از دستکم چهار سال تحصیل و قبولی در بخش اول برگزار میشود.
پس از بخش دوم، ۱۲ ماه آموزش عملی شروع میشود. دستکم شش ماه آن در داروخانه عمومی میگذرد. برای شش ماه دیگر، بسته به محل مورد تأیید، داروخانه بیمارستان، صنعت داروسازی یا مؤسسه دانشگاهی هم میتواند گزینه باشد. پس از پایان دوره عملی، بخش سوم آزمون را میگذرانید و برای Approbation درخواست میدهید. مرجع ایالتی مدارک، صلاحیت فردی، سلامت و زبان را طبق مقررات بررسی میکند. شرح مراحل در آییننامه فدرال آموزش و آزمون داروسازان آلمان آمده است.
ارشد پژوهشی و دکتری داروسازی
اگر کارشناسی مرتبط دارید و به کار آزمایشگاهی یا توسعه دارو علاقهمندید، رشتههایی مثل تحقیقات دارویی را بررسی کنید. برای نمونه، دانشگاه بن ارشد Arzneimittelforschung را در چهار ترم و به زبان آلمانی ارائه میکند. متقاضیان این برنامه میتوانند حوزههایی مانند شیمی دارویی، فناوری دارویی، سمشناسی یا میکروبشناسی دارویی را انتخاب کنند. رشته و واحدهای مدرک قبلی باید با پیشنیازهای همان دوره همخوانی داشته باشد.
در دکتری، پذیرش به مقررات دانشکده، مدرک قبلی و امکان انجام پروژه زیر نظر گروه پژوهشی بستگی دارد. اگر هدفتان کار بهعنوان داروساز در داروخانه است، اعتبار حرفهای برنامه را جداگانه بررسی کنید. مجوز داروسازی از مسیر آموزش و آزمون حرفهای یا شناسایی صلاحیت خارجی صادر میشود.
شرایط پذیرش داروسازی در آلمان برای ایرانیان
برای ورود با دیپلم، اول بررسی کنید که مدرکتان اجازه ورود مستقیم به دانشگاه را میدهد یا باید دوره آمادگی کالج را بگذرانید. نتیجه برای متقاضیان ایرانی به نوع دیپلم و سابقه دانشگاهی بستگی دارد. اگر دانشگاه مسیر کالج را تعیین کند، برای داروسازی معمولاً باید دوره مرتبط با رشتههای پزشکی و زیستی، مانند M-Kurs، و آزمون پایان آن Feststellungsprüfung را بررسی کنید. قبولی در آزمون پایان کالج امکان درخواست دانشگاه را فراهم میکند و گزینش داروسازی مرحله جداگانهای دارد. توضیح مسیر ورود و ارزیابی مدارک در راهنمای تحصیل در آلمان آمده است.
مدرک زبان و شانس پذیرش
مسیر حرفهای داروسازی در دانشگاههای معرفیشده به زبان آلمانی است. دانشگاهها برای ثبتنام معمولاً مدرکی در سطح لازم برای تحصیل دانشگاهی میخواهند. DSH-2 یا TestDaF با نمره ۴ در هر چهار مهارت از مدارک رایجاند. صفحه همان دانشگاه مشخص میکند چه مدرکی را در زمان درخواست میخواهد و تا چه زمانی میتوانید مدرک نهایی را تحویل بدهید.
داروسازی رشتهای با ظرفیت محدود است. نمرات و شیوه امتیازدهی به دانشگاه و گروه درخواست شما بستگی دارد. آزمون استعداد تحصیلی PhaST در بعضی مسیرهای گزینش امتیاز دارد. پیش از ثبتنام آزمون، بررسی کنید که نتیجه آن برای گروه متقاضیان خارج از اتحادیه اروپا در همان دانشگاه محاسبه میشود یا خیر.
مدارک لازم برای اپلای داروسازی
مدارکی که با دیپلم میفرستید با پرونده ارشد یا شناسایی مدرک فرق دارد. چکلیست رسمی همان برنامه را پیش از ترجمه یا پرداخت هزینه بررسی کنید.
- گذرنامه و فرم درخواست پذیرش
- دیپلم و ریزنمرات با ترجمه رسمی مورد قبول دانشگاه
- مدارک تکمیلی متناسب با نظام آموزشی و سابقه شما، مانند مدرک پیشدانشگاهی، ریزنمرات دانشگاه یا گواهی آزمون پایان کالج، در صورت درخواست
- مدرک زبان مورد قبول دانشگاه
- برای ارشد، دانشنامه و ریزنمرات کارشناسی و در صورت نیاز، شرح درس، رزومه یا انگیزهنامه
اگر مدرک ورود به دانشگاه را از ایران گرفتهاید و در گروه متقاضیان همتراز با آلمانیها قرار نمیگیرید، طبق راهنمای Hochschulstart معمولاً باید مستقیم به دانشگاه یا از طریق uni-assist درخواست بدهید. سامانه درخواست و مهلت دانشگاه را برای گروه خودتان چک کنید.
دانشگاههای داروسازی آلمان برای ورودی ۲۰۲۷
همه برنامههای جدول به مسیر Staatsexamen تعلق دارند. ستون شروع، الگوی اعلامشده دانشگاه برای دوره است. برای تاریخ دقیق باز و بسته شدن پرونده، تقویم همان سال و گروه پذیرش را ملاک بگیرید.
| دانشگاه | شروع اعلامشده دوره | نکته برای انتخاب یا درخواست |
| دانشگاه آزاد برلین | زمستان و تابستان | در تقویم عمومی دانشگاه، بازه درخواست داروسازی تابستان ۲۰۲۷ از ۱ دسامبر ۲۰۲۶ تا ۱۵ ژانویه ۲۰۲۷ اعلام شده است. متقاضی با مدرک خارجی باید سامانه و مهلت گروه خودش را هم بررسی کند. |
| دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ (LMU) | زمستان و تابستان | دانشگاه برای متقاضیان بینالمللی داروسازی راهنمای جداگانه دارد. پیش از ارسال پرونده، چکلیست همان گروه را بخوانید. |
| دانشگاه هایدلبرگ | زمستان | در بخش اول آزمون، دانشگاه از ارزیابیهای حین دوره دروس پایه استفاده میکند. شهریه دانشجویان بینالمللی مشمول در بودجه این شهر اهمیت دارد. |
| دانشگاه آلبرت لودویگ فرایبورگ | زمستان | در مقررات آموزشی منتشرشده در ۲۰۲۶، آغاز دوره برای ترم زمستان تعیین شده است. |
| دانشگاه توبینگن | زمستان | دانشگاه از PhaST در برخی مسیرهای امتیازدهی استفاده میکند. کاربرد نمره آزمون را برای گروه درخواستتان بررسی کنید. |
| دانشگاه بن | زمستان و تابستان | علاوه بر مسیر حرفهای، برنامه ارشد جداگانه در تحقیقات دارویی هم دارد. |
| دانشگاه هاینریش هاینه دوسلدورف | زمستان و تابستان | برنامه شامل دوره پایه، دروس تخصصی و سال آموزش عملی پیش از بخش سوم آزمون است. |
در رتبهبندی موضوعی کیو اس ۲۰۲۶ برای داروسازی و فارماکولوژی، هایدلبرگ سوم آلمان و در میان ۱۰۰ دانشگاه اول جهان قرار گرفت. این رتبه به حوزه پژوهشی داروسازی و فارماکولوژی مربوط است. برای انتخاب دوره حرفهای، زبان، زمان پذیرش، هزینه شهر و ساختار آزمون را هم در نظر بگیرید.
هزینه تحصیل، بورسیه و ویزای دانشجویی
در بسیاری از دانشگاههای دولتی، هزینه اصلی خود دانشگاه «هزینه ترمی» است. شهریه دانشجویان بینالمللی در بعضی ایالتها جداگانه محاسبه میشود. هزینه مسکن، بیمه و زندگی روزمره را هم در بودجه شهر مقصد بگذارید.
| هزینه | مبلغ یا معیار بودجه |
| هزینه ترمی | به دانشگاه و ترم بستگی دارد. مبلغ اعلامی دانشگاه هایدلبرگ برای خدمات ترمی ۱۸۹٫۸۰ یورو است. |
| شهریه بینالمللی در بادنوورتمبرگ | در هایدلبرگ، دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا که مشمول شهریهاند ۱٬۵۰۰ یورو در هر ترم، جدا از هزینه ترمی، میپردازند. معافیتها بر اساس شرایط فرد بررسی میشوند. |
| تمکن تحصیلی | طبق چکلیست سفارت آلمان در تهران، در سال ۲۰۲۶ معادل ۹۹۲ یورو در ماه یا ۱۱٬۹۰۴ یورو برای یک سال بوده است. عدد سال درخواست را از خود سفارت بگیرید. |
| مخارج زندگی | اجاره، بیمه، خوراک و رفتوآمد را بر اساس شهر و وضعیت خودتان حساب کنید. |
برای کمکهزینه، از پایگاه دآآد و دفتر بینالملل دانشگاه شروع کنید. پیش از آمادهکردن پرونده بورسیه، بررسی کنید که برنامه Staatsexamen یا مقطع پژوهشی شما در فراخوان پذیرفته میشود. گزینهها و زمان اقدام را در راهنمای بورسیه تحصیلی آلمان ببینید.
برای درخواست ویزا معمولاً مدارکی مثل نامه پذیرش، اثبات توان مالی، گذرنامه و مدارک بیمه مطرحاند. اگر ابتدا باید کالج بگذرانید، چکلیست متناسب با دورهتان را بگیرید. راهنمای ویزای تحصیلی آلمان مراحل اقدام از ایران را توضیح میدهد.
تخصص داروسازی در آلمان و فرصتهای شغلی
اگر پس از گرفتن مجوز میخواهید در یک حوزه حرفهای تخصص بگیرید، دوره Weiterbildung را در نظام حرفهای داروسازان بررسی کنید. نمونهها شامل داروسازی عمومی، داروسازی بالینی، تحلیل و فناوری دارویی و اطلاعات دارویی است. برای برخی تخصصها، الگوی انجمن فدرال داروسازان ۳۶ ماه آموزش در محل مورد تأیید، همراه با آموزشهای تکمیلی، در نظر گرفته است. شرایط نهایی را اتاق داروسازان ایالتی مشخص میکند. گرایشهای ارشد و دکتری در طرف دانشگاهی، عمدتاً بر آموزش تخصصی یا پژوهش متمرکزند.
در داروخانه عمومی، بررسی نسخه، مشاوره مصرف و پیگیری تداخلها بخشی از کار است. در داروخانه بیمارستانی، آمادهسازی دارو و همکاری با تیم درمان اهمیت دارد. در صنعت داروسازی نیز موقعیتهایی در طراحی و توسعه دارو، کنترل کیفیت، ایمنی دارو و امور نظارتی وجود دارد. برای مشاغل صنعتی، شرایط مدرک و مجوز را از آگهی همان عنوان بگیرید.
حقوق داروساز در آلمان در سال ۲۰۲۶
مبالغ جدول، حقوق پایه ناخالص ماهانه داروساز تماموقت در داروخانههای عمومی مشمول تعرفه ADA/ADEXA در سال ۲۰۲۶ است. این تعرفه بر مبنای ۳۹ ساعت کار هفتگی است و منطقه حرفهای نوردراین و ایالت زاکسن تعرفههای جداگانه دارند. شرایط قرارداد تعیین میکند کدام تعرفه اعمال میشود.
| سابقه کار در تعرفه داروخانه | حقوق پایه ناخالص ماهانه |
| سال اول | ۴٬۱۶۶ یورو |
| سال دوم تا پنجم | ۴٬۲۳۶ یورو |
| سال ششم تا دهم | ۴٬۵۲۸ یورو |
| از سال یازدهم | ۴٬۹۲۲ یورو |
همین قرارداد برای آموزش عملی داروسازی در داروخانه عمومی تحت پوشش، ۱٬۱۳۳ یورو در ماه پیشبینی کرده است. حقوق بیمارستان و صنعت به قرارداد و موقعیت شغلی بستگی دارد. برای بررسی ارقام معتبر در ۲۰۲۷، جدول قراردادهای حقوقی اتحادیه داروسازی ADEXA را در زمان اقدام ببینید.
معادلسازی مدرک داروسازی ایران
اگر در ایران داروسازی خواندهاید و میخواهید با عنوان داروساز در آلمان کار کنید، مرجع صدور مجوز در ایالت مقصد، مدرک و سابقهتان را بررسی میکند. معمولاً باید دانشنامه، ریزنمرات، شرح آموزش عملی، مدارک هویتی و در صورت درخواست گواهی صلاحیت حرفهای یا سابقه کار را تحویل بدهید. بسیاری از مراجع برای این مسیر آلمانی عمومی B2 و آزمون زبان تخصصی در سطح C1 را بررسی میکنند. اگر اختلافهای مهم آموزشی جبران نشده باشد، ممکن است برای اثبات دانش حرفهای به آزمون دانش (Kenntnisprüfung) نیاز داشته باشید.
اگر فقط میخواهید برای ارشد یا دکتری اقدام کنید، ارزیابی علمی مدرک با دانشگاه مقصد است. برای ورود به بازار کار حرفهای، پیش از پذیرش پیشنهاد شغلی، وضعیت مجوز و شرایط ویزای کاری آلمان را با شرایط پروندهتان تطبیق دهید.
اقامت پس از تحصیل و شهروندی آلمان
پس از پایان موفق دوره دانشگاهی در آلمان، در صورت احراز شرایط میتوانید برای اقامت جستوجوی کار تا ۱۸ ماه درخواست بدهید. پس از پیدا کردن شغل واجد شرایط، مسیر اقامت کاری را بررسی کنید. ورود به شغل مقرراتگذاریشده داروسازی به مجوز حرفهای لازم نیز بستگی دارد.
فارغالتحصیلان دانشگاه آلمان، در صورت احراز شرایط، میتوانند پس از دو سال داشتن اقامت واجد شرایطِ نیروی متخصص و ۲۴ ماه پرداخت حقبیمه بازنشستگی برای اقامت دائم اقدام کنند. اشتغال واجد شرایط، تأمین هزینه زندگی و سطح B1 آلمانی از مواردیاند که بررسی میشوند.
در مقررات فعلی شهروندی، مسیر عادی درخواست معمولاً پس از پنج سال اقامت قانونی و معمول در آلمان قابل بررسی است. هنگام درخواست باید نوع اقامت واجد شرایط داشته باشید. اقامت صرفاً دانشجویی برای این مرحله کافی نیست. توان تأمین هزینه زندگی، احراز هویت، آلمانی دستکم در سطح B1 و آشنایی با نظام حقوقی و اجتماعی آلمان نیز بررسی میشوند. اگر برنامهتان ماندن بعد از دانشگاه است، ترتیب این مراحل را در راهنمای مهاجرت به آلمان با مسیر خودتان تطبیق دهید.
جمعبندی
اگر با دیپلم ایران قصد دارید در داروخانه آلمان کار کنید، اول برنامههای Pharmazie – Staatsexamen را پیدا کنید. بعد برای همان دانشگاه بررسی کنید که ورود مستقیم دارید یا ابتدا به کالج نیاز است، چه مدرک زبانی میخواهند و مهلت گروه پذیرش شما چه زمانی است. اگر از قبل داروساز هستید، از مرجع مجوز ایالت مقصد چکلیست شناسایی مدرک را بگیرید. برای هدف پژوهشی هم برنامههای ارشد را بر اساس آزمایشگاه، گرایش و پروژهای که میخواهید دنبال کنید مقایسه کنید.
سوالات متداول
تحصیل داروسازی در آلمان چند سال طول میکشد؟
مسیر حرفهای استاندارد از چهار سال دانشگاه و یک سال آموزش عملی تشکیل میشود. برای برنامهریزی، زمان آزمونها و در صورت نیاز دوره کالج را هم در نظر بگیرید.
آیا میشود داروسازی را در آلمان به انگلیسی خواند؟
برای دوره حرفهای دانشگاههای معرفیشده باید آلمانی بلد باشید. اگر اولویتتان پژوهش دارویی است، در مقطع ارشد و دکتری برنامههایی هم وجود دارند که زبان یا شرایط پژوهش متفاوتی دارند. زبان همان برنامه را بررسی کنید.
آیا برای داروساز شدن باید آوسبیلدونگ گذراند؟
مسیر داروسازِ دارای مجوز، برنامه دانشگاهی و آزمون دولتی است. اگر به حرفههای مرتبط در محیط داروخانه علاقه دارید، دستیاری فنی داروسازی (PTA) آموزش و شرح وظایف جداگانه دارد. برای آشنایی با ساختار آموزش حرفهای، راهنمای آوسبیلدونگ آلمان را ببینید.
با مدرک داروسازی ایران باید دوره حرفهای آلمان را از اول بگذرانم؟
ابتدا برای شناسایی صلاحیت حرفهای اقدام کنید. مرجع ایالتی آموزش و سابقه شما را با الزامات آلمان مقایسه میکند و مشخص میکند برای دریافت مجوز چه مدارکی و در صورت نیاز چه آزمونی لازم است.


