
همه چیز درباره تغییر رشته در اپلای
تغییر رشته در اپلای یعنی برای ادامه تحصیل در رشتهای متفاوت از رشته قبلیتان درخواست پذیرش بدهید، نه اینکه وسط تحصیل، دانشگاهتان را عوض کنید. شاید بخواهید از مهندسی به مدیریت بروید یا با مدرکی غیرمرتبط، وارد یک دوره مخصوص تغییر مسیر شوید. در هر دو حالت، پاسخ به یک سوال بستگی دارد که برنامه مقصد چه پیشینه و سابقهای را میپذیرد و شما کدام شرایطش را دارید؟
در این مطلب درباره این صحبت میکنیم که چطور درسها و مهارتهای قبلیتان را با پیشنیازهای دوره تطبیق دهید، کمبودها را بررسی کنید و دلیل تغییر مسیرتان را صادقانه در درخواست پذیرش توضیح دهید. اگر قصد تحصیل در آلمان یا سایر کشورهای اروپایی را دارید، آشنایی با این شرایط کمک میکند برنامههای مناسبتری را برای اپلای انتخاب کنید.
بررسی مفهوم تغییر رشته در اپلای
تغییر رشته در اپلای یعنی برای پذیرش در رشتهای درخواست بدهید که با رشته تحصیلی قبلی شما فرق دارد. مثلا کارشناسی مهندسی مکانیک خواندهاید و حالا میخواهید برای کارشناسی ارشد مهندسی هوافضا اقدام کنید. این موضوع با انتقال دانشگاه در میانه تحصیل فرق دارد. در انتقال، دانشجوی یک دوره هستید و میخواهید ادامه همان دوره را در دانشگاه دیگری بگذرانید، اما در تغییر رشته برای اپلای، برای پذیرش در یک دوره جدید درخواست میدهید.
میزان تفاوت دو رشته هم مهم است. بعضی وقتها رشته جدید به زمینه قبلی شما نزدیک است و درسهای مشترک به کارتان میآیند. مثلا دوره کارشناسی ارشد مهندسی هوافضای دانشگاه برونل، مدرک مهندسی مکانیک را در لیست زمینههای قابلقبول آورده است. گاهی هم میخواهید وارد حوزهای متفاوت شوید. دوره علوم کامپیوتر UCL مثالی است که برای متقاضیان دارای مدرک کارشناسی در رشتهای غیر از علوم کامپیوتر تعریف شده است.
راه دیگر، دورههای مخصوص تغییر مسیر یا کانورژن است، مثل کارشناسی ارشد روانشناسی کانورژن دانشگاه ساسکس که آموزش قبلی روانشناسی را لازم نمیداند. در هر سه حالت، قبل از اپلای شرایط همان دوره را بررسی کنید.
تغییر رشته برای اپلای در کارشناسی، ارشد و دکتری
امکان تغییر رشته در هر مقطع یکسان نیست. در کارشناسی، معمولا بیشتر از ارتباط با یک رشته دانشگاهی قبلی، شرایط ورود، مدارک مدرسه و پیشنیازهای برنامه اهمیت دارند. البته اگر رشته مقصد آزمون ورودی، درس مشخص یا شرط زبان داشته باشد، باید همان شرایط را هم رعایت کنید. برای نمونه، در بررسی تحصیل کارشناسی در آلمان باید شرایط پذیرش دانشگاه و رشته موردنظر را جداگانه بخوانید.
در کارشناسی ارشد، دانشگاه معمولا دقیقتر بررسی میکند که دوره کارشناسی شما چه ارتباطی با رشته جدید دارد. بعضی برنامهها مدرک مرتبط یا تعداد مشخصی واحد درسی میخواهند و بعضی دیگر برای متقاضیان دارای پیشینه متفاوت طراحی شدهاند. اگر قصد تحصیل کارشناسی ارشد در آلمان را دارید، قبل از آمادهکردن مدارک، شرایط هر برنامه را با ریزنمرات خودتان تطبیق دهید؛ صرف داشتن مدرک کارشناسی برای ورود به همه رشتههای ارشد کافی نیست.
در دکتری، ارتباط پیشینه پژوهشی با موضوع موردنظر اهمیت بیشتری پیدا میکند. برای ورود به حوزهای متفاوت، ممکن است لازم باشد تجربه پژوهشی، مقاله، پایاننامه یا مهارت تخصصی مرتبط ارائه دهید و استاد یا گروه پژوهشی را درباره آمادگیتان قانع کنید. تغییر رشته در این مقطع الزاما غیرممکن نیست، اما شرایط هر موقعیت را باید جداگانه بررسی کنید. در راهنمای تحصیل دکتری در آلمان هم میتوانید با ساختار کلی این مقطع بیشتر آشنا شوید.
شرایط پذیرش در چند دوره تغییر رشته
برای اینکه ببینید تغییر رشته در اپلای چه شکلهایی دارد، این سه دوره را با هم مقایسه کنید. یکی رشتههای مهندسی نزدیک به هم را میپذیرد، دیگری برای ورود از رشتهای غیر از علوم کامپیوتر طراحی شده و سومی یک دوره مخصوص تغییر مسیر است.
موقع بررسی گزینههای خودتان برای تحصیل در ایتالیا و دیگر کشورها، به رشتههای قابلقبول، پیشنیازها و مدارک هر دوره دقت کنید، چون شرایط نهایی ممکن است برای ورودیهای مختلف تغییر کند.
| دانشگاه و برنامه | رشتههای قبلی قابلقبول | درس پیشنیاز | سابقه کار | مدارک لازم |
|---|---|---|---|---|
| برونل، کارشناسی ارشد مهندسی هوافضا | مهندسی مکانیک، هوانوردی یا هوافضا؛ برخی رشتههای مرتبط نیز موردی بررسی میشوند. | شرح درسهای مرتبط با ریاضی و مباحث مهندسیتان را آماده کنید. | اگر تجربهای در پروژههای مهندسی، کارآموزی یا فعالیت صنعتی دارید، آن را در رزومه بیاورید و ارتباطش را با مهندسی هوافضا توضیح دهید. | مدرک تحصیلی مرتبط، احراز شرط زبان دوره و گواهی ATAS برای متقاضیانی که شرایط اعلامشده برای آن را دارند. |
| UCL، کارشناسی ارشد علوم کامپیوتر | مدرک کارشناسی معادل حداقل ۲:۱ بریتانیا در رشتهای غیر از علوم کامپیوتر | شرح درسهای ریاضی و نمونه فعالیتهای برنامهنویسیتان را ارائه دهید. | پروژههای برنامهنویسی، تجربه شغلی مرتبط یا دورههای عملی را در رزومه شرح دهید. | طبق راهنمای درخواست UCL، ریزنمرات رسمی و انگیزهنامه لازماند. مدرک زبان و تصویر گذرنامه به وضعیت متقاضی بستگی دارند. |
| ساسکس، کارشناسی ارشد روانشناسی کانورژن | مدرک کارشناسی معمولا معادل ۲:۱ بریتانیا و تحصیل قبلی در روانشناسی لازم نیست. | آموزش رسمی قبلی در روانشناسی لازم نیست. | اگر تجربه کاری یا داوطلبانه مرتبط با روانشناسی، آموزش یا خدمات اجتماعی دارید، در رزومه و انگیزهنامه توضیح دهید چه چیزی از آن آموختهاید. | صفحه دوره انگیزهنامه را مطرح میکند. راهنمای درخواست ساسکس نیز مدرک تحصیلی، ریزنمرات، رزومه و معرفینامهها را در فرایند اپلای میآورد. |
تطبیق درسهای قبلی با شرایط دوره
برای تغییر رشته در اپلای، چه در فرانسه و چه در سایر کشورهای اروپایی، فقط به نام مدرک کارشناسیتان نگاه نکنید. ابتدا صفحه دوره جدید را باز کنید و بخش شرایط پذیرش را بخوانید. ببینید دانشگاه چه درسها، مهارتها یا میزان تحصیل در یک حوزه خاص را خواسته است.
بعد ریزنمرات و شرح درسهای خودتان را کنار آن بگذارید. ممکن است عنوان رشته شما متفاوت باشد، اما در درسهای مرتبط، محتوای موردنیاز دوره را گذرانده باشید. در این حالت، شرح درس و تعداد واحدهای مرتبط میتوانند تصویر دقیقتری از پیشینه شما بدهند. البته تصمیم نهایی درباره قابلقبول بودن آنها با دانشگاه است.
اگر بخشی از پیشنیازها را ندارید، اول بررسی کنید خود دوره چه راهی را مجاز میداند. بعضی برنامهها ممکن است گذراندن درس مشخص، دوره مقدماتی یا ارائه مدرکی از مهارت مرتبط را بپذیرند. بعضی دیگر پیشنیاز را باید پیش از درخواست یا شروع دوره تکمیل کرده باشید. پس صرفا با دیدن یک دوره آنلاین فرض نکنید کمبودتان جبران شده است.
اگر شرایط مبهم بود، به بخش پذیرش یا مسئول همان برنامه ایمیل بزنید. نام دوره و سال ورودی را بنویسید، مدرک قبلیتان را معرفی کنید و نام، تعداد واحد و خلاصه محتوای درسهای مرتبط را بفرستید. سپس مشخص بپرسید آیا این درسها پیشنیاز را پوشش میدهند و اگر نه، چه راهی برای جبران پذیرفته میشود. پاسخ کتبی دانشگاه کمک میکند با دید روشنتری برای اپلای برنامهریزی کنید.
چگونه شانس پذیرش با رشته غیرمرتبط را بهتر بررسی کنیم؟
اگر رشته جدید با مدرک قبلیتان فاصله زیادی دارد، قبل از ارسال درخواست ببینید دقیقا کدام بخش از سابقهتان با شرایط برنامه هماهنگ نیست. ممکن است مشکل، نداشتن چند درس پیشنیاز باشد یا دانشگاه از شما تجربه عملی و نمونهکار بخواهد. برای هر مورد، راهحلی انتخاب کنید که خود دانشگاه آن را میپذیرد.
کارآموزی مرتبط، پروژه شخصی، تجربه کاری یا گذراندن درسهای دانشگاهی میتوانند در بعضی برنامهها به نشاندادن آمادگی شما کمک کنند. مثلا اگر از رشتهای غیرمرتبط به علوم کامپیوتر میروید، انجام پروژه برنامهنویسی میتواند مهارت واقعیتان را نشان دهد؛ با این حال، پروژه بهتنهایی جای پیشنیاز رسمی ریاضی یا واحدهای دانشگاهی را نمیگیرد.
موضوع زبان را هم جداگانه بررسی کنید. حتی وقتی دانشگاه سابقه تحصیلی متفاوت را میپذیرد، ممکن است مدرک زبان انگلیسی یا آلمانی با حدنصاب مشخص بخواهد. بهتر است زمان آزمون زبان، آمادهکردن ریزنمرات و تکمیل مهارتهای لازم را در یک برنامه زمانی در نظر بگیرید.
اگر هدفتان ادامه تحصیل در آلمان است، بهتر است علاوه بر شرایط پذیرش، مراحل آمادهسازی پرونده و دریافت ویزای تحصیلی آلمان را هم در برنامهریزی زمانی خودتان در نظر بگیرید. ممکن است گرفتن پذیرش برای رشته جدید به زمان بیشتری نیاز داشته باشد و این موضوع روی برنامه درخواست ویزا تاثیر بگذارد.
مدارک کاربردی برای اپلای با تغییر رشته
در مسیر تغییر رشته در اپلای شما معمولا به مدارکی نیاز دارید که به دانشگاه کمک میکنند پیشینه تحصیلی و میزان آمادگیتان برای رشته جدید را بررسی کند. در ادامه این مدارک را بررسی خواهیم کرد.
ریزنمرات
ریزنمرات نشان میدهد چه درسهایی گذراندهاید و در آنها چه عملکردی داشتهاید. با آن میتوانید درسهای مرتبط با رشته مقصد را مشخص کنید، حتی اگر عنوان مدرک قبلیتان متفاوت باشد.
شرح دروس
اگر نام یک درس برای دانشگاه گویا نیست، شرح درس کمک میکند محتوای واقعی، مباحث و تعداد واحدهای آن را بررسی کند. آن را برای درسهای مرتبط آماده داشته باشید، اما فقط اگر برنامه خواسته است ارسال کنید.
رزومه
پروژهها، دورهها و تجربههای کاری مرتبط را بیاورید و کوتاه توضیح دهید چه مهارتی از آنها به دست آوردهاید. رزومه قرار نیست تجربههای نامرتبط را بهزور به رشته جدید وصل کند.
نمونهکارها
نمونهکار میتواند توانایی عملی شما را نشان دهد. مثلا یک پروژه برنامهنویسی برای ورود به علوم کامپیوتر میتواند کاربردی باشد. لینک یا فایل آن را فقط مطابق دستورالعمل برنامه ارائه کنید و بهعنوان مدرکی که همه دانشگاهها میخواهند به آن نگاه نکنید.
انگیزهنامه
روشن بگویید چرا مسیرتان را تغییر میدهید، چه آمادگیای برای رشته جدید دارید و این برنامه چگونه به هدفتان کمک میکند. بهجای ادعاهای کلی، به درس یا تجربه مشخص اشاره کنید.
توصیهنامه
اگر برنامه توصیهنامه میخواهد، بهتر است از استادی یا سرپرستی درخواست کنید که با درس، پروژه یا توانایی مرتبط شما آشناست. توصیهنامهای که با مثال مشخص از مهارتهایتان صحبت میکند، از یک متن کلی و تعریفآمیز کاربردیتر است.
از میان این مدارک، فقط مواردی برای درخواست شما الزامی هستند که همان برنامه و سامانه اپلای آن خواسته باشند.
نحوه نوشتن انگیزهنامه تغییر رشته
در انگیزهنامه تغییر رشته در اپلای، لازم نیست برای انتخاب مسیر جدید داستانی عجیب تعریف کنید. بهتر است از تجربهای واقعی شروع کنید و نشان دهید چطور شما را به رشته مقصد علاقهمند کرده است. مثلا اگر در کارشناسی مهندسی مکانیک درسهای دینامیک و طراحی گذراندهاید و در یک پروژه دانشگاهی روی طراحی قطعه کار کردهاید، میتوانید توضیح دهید که این تجربهها علاقهتان را به مهندسی هوافضا شکل دادهاند.
بعد، دقیق بگویید برای ورود به این رشته چه آموختهاید و کدام بخش از برنامه موردنظرتان به هدف تحصیلی یا شغلی شما مربوط است. اگر تجربه مستقیمی ندارید، صادقانه از درسها، مطالعهها یا فعالیتهای واقعیتان بگویید.
اگر برای دریافت بورسیه هم درخواست میدهید، بهتر است انگیزهنامهتان با هدف برنامه بورسیه هماهنگ باشد. برای مثال، در بررسی بورسیه تحصیلی آلمان باید ببینید موسسه ارائهدهنده چه معیارهایی برای انتخاب متقاضیان دارد و آیا تغییر رشته با شرایط آن برنامه سازگار است یا نه.
مصاحبه پذیرش برای تغییر رشته
همه برنامهها مصاحبه ندارند، اما اگر دانشگاه برای ارزیابی شما مصاحبه تعیین کرد، آماده باشید درباره علت انتخاب رشته جدید و تجربههای مرتبطتان صحبت کنید. ممکن است از شما بپرسند کدام درس یا پروژه قبلی به رشته مقصد مربوط است، برای جبران کمبودها چه کردهاید و چرا این برنامه را انتخاب کردهاید.
پاسخها را با رزومه و انگیزهنامه هماهنگ نگه دارید. لازم نیست خودتان را متخصص حوزه جدید معرفی کنید؛ بهتر است روشن بگویید چه چیزهایی را بلدید، کدام مهارتها را هنوز باید یاد بگیرید و برای شروع دوره چه آمادگیای دارید.
شرایط پذیرش، بورسیه و ویزا
اگر برای رشته جدیدتان از دانشگاه پذیرش بگیرید، یعنی شرایط همان برنامه را برآورده کردهاید، اما این پذیرش بهتنهایی به معنی دریافت بورسیه یا ویزا نیست. برای بورسیه، شرایط فراخوان را جداگانه بخوانید، چون ممکن است به معدل، سوابق مشخص، تابعیت، مهلت درخواست یا حتی درخواست مستقل نیاز داشته باشید.
اگر به دنبال پوشش کامل هزینههای تحصیل و زندگی هستید، باید شرایط برنامههای فول فاند آلمان یا سایر کمکهزینههای کشور مقصد را بررسی کنید. در بعضی بورسیهها، ارتباط پیشینه تحصیلی و پژوهشی با رشته جدید اهمیت دارد و تغییر رشته ممکن است نیازمند توضیحات و مدارک بیشتری باشد.
برای ویزا هم مرجع مهاجرت کشور مقصد تصمیم میگیرد و ممکن است مدارکی مانند گواهی پذیرش، تمکن مالی و مدرک زبان بخواهد. تغییر رشته میتواند باعث شود درباره ارتباط تحصیلات قبلی با برنامه جدید یا هدف تحصیلیتان سوال شود. پس پاسخ را بر پایه سوابق واقعیتان آماده کنید.
در بعضی کشورها، از جمله آلمان، اثبات توانایی تامین هزینههای زندگی بخش مهمی از فرایند دریافت ویزا است. بنابراین بهتر است شرایط تمکن مالی ویزای تحصیلی آلمان را هم بررسی کنید و پیش از اقدام، از میزان و مدارک موردنیاز برای سال درخواستتان اطلاع داشته باشید.
اگر متاهل هستید و قصد دارید همراه خانواده اقدام کنید، برنامه تحصیلی خودتان را با شرایط ویزای همراه آلمان هم هماهنگ کنید. وضعیت اقامت دانشجو، شرایط مالی و مدارک خانواده جداگانه بررسی میشوند؛ بنابراین دریافت پذیرش به معنی صدور خودکار ویزای همراه نیست.
قبل از پرداخت هزینه یا قطعیکردن برنامه سفر، شرایط بهروز بورسیه و ویزا را از منابع رسمی بررسی کنید. در نهایت فراموش نکنید که تایید دانشگاه فقط یکی از قدمهای مسیر شماست.
چکلیست بررسی پیشنیازها
قبل از ثبت درخواست اپلای با رشته غیرمرتبط، صفحه رسمی همان برنامه و سال ورودیتان را بررسی کنید. این چکلیست کمک میکند چیزی را از قلم نیندازید:
- پیشنیازها: رشتههای قابلقبول، درسها، نمرات و شرط زبان را با سوابق خودتان تطبیق دهید.
- جبران کمبودها: ببینید برنامه دوره تکمیلی، درس پیشنیاز یا مسیر کانورژن را میپذیرد یا نه؟ اگر روشن نیست، از پذیرش دانشگاه بپرسید.
- مدارک: فقط مدارک خواستهشده همان برنامه را آماده کنید و قالب و شیوه ارسالشان را بررسی کنید.
- ددلاین: مهلت درخواست برنامه، بورسیه و ویزا را جداگانه یادداشت کنید.
اگر برنامه متقاضیان رشتههای دیگر را میپذیرد و شرایطش را دارید، همچنان میتوانید برای تغییر رشته برای ارشد اقدام کنید. علاوه بر این توجه داشته باشید اگر سابقه کار شرط برنامه نیست، نداشتن آن لزوما مانع پذیرش نمیشود. درسها، پروژهها و مهارتهای واقعیتان را مطابق مدارک درخواستی نشان دهید.
چه زمانی تغییر رشته در اپلای ممکن است؟
تغییر رشته در اپلای زمانی ممکن است که برنامه مقصد، پیشینه تحصیلی شما را بپذیرد و بتوانید شرایط همان برنامه را برآورده کنید. برای بررسی وضعیت خودتان، به این سه حالت توجه کنید:
- رشته نزدیک به رشته قبلی: مثلا اگر از مهندسی مکانیک به مهندسی هوافضا میروید، درسهای مشترک ممکن است کمک کنند؛ کافیبودن آنها را برنامه مقصد تعیین میکند.
- رشته متفاوت: اگر از مهندسی به مدیریت میروید، بررسی کنید دانشگاه فارغالتحصیلان مهندسی را میپذیرد و چه درس، تجربه یا مهارت مشخصی میخواهد.
- دوره مخصوص تغییر رشته: بعضی برنامههای Conversion برای ورود افراد با پیشینه متفاوت طراحی شدهاند؛ اما شرایط آنها را نباید به همه دانشگاهها تعمیم دهید.
اگر درباره واجد شرایط بودن خودتان مطمئن نیستید، میتوانید سوالی مشخص برای دفتر پذیرش بفرستید:
مدرک من مهندسی مکانیک است و درسهای آمار و اقتصاد را گذراندهام. با توجه به شرح درسهای پیوست، آیا پیشنیازهای علمی این برنامه را دارم؟ اگر نه، آیا راهی برای جبران کمبود پیش از شروع دوره وجود دارد؟
برای انتخاب مسیر تحصیلی بهتر است علاوه بر شرایط دانشگاه، هدف بلندمدتتان از مهاجرت به آلمان یا کشور مقصد را هم بررسی کنید. انتخاب رشتهای که با علاقه، مهارت و برنامه شغلی شما هماهنگ باشد اهمیت دارد، اما معیار پذیرش علمی همچنان شرایط همان برنامه است.
سخن پایانی
تغییر رشته در اپلای یک مسیر یکسان برای همه ندارد. ممکن است درسهای قبلیتان برای رشتهای نزدیک کافی باشد، برای برنامهای دیگر به پیشنیاز بیشتری احتیاج داشته باشید یا یک دوره مخصوص تغییر مسیر برایتان مناسبتر باشد. شرایط هر برنامه را برای سال ورودی خودتان بخوانید، مدارک خواستهشده را آماده کنید و اگر درباره تطبیق درسها ابهامی دارید، از پذیرش دانشگاه بپرسید.
در انگیزهنامه هم به تجربههای واقعیتان تکیه کنید. یادتان باشد پذیرش دانشگاه، بورسیه و ویزا هرکدام بررسی جداگانهای دارند. اگر هنوز درباره انتخاب رشته و دانشگاه یا هماهنگی مسیر تحصیلی و ویزا ابهام دارید، برای دریافت مشاوره تخصصی با کارشناسان موسسه مهاجرتی آوا تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا با مدرک رشتهای متفاوت میتوانم اپلای کنم؟
بله، اگر برنامه مقصد رشته قبلی شما را بپذیرد و شرایطش را داشته باشید.
آیا تغییر رشته فقط به رشتههای نزدیک ممکن است؟
نه، بعضی برنامهها متقاضیان رشتههای غیرمرتبط را هم میپذیرند.
آیا بدون سابقه کار مرتبط میتوانم تغییر رشته بدهم؟
بله، در برنامههایی که سابقه کار شرط پذیرش نیست، ممکن است با درسهای مرتبط، پروژهها یا سایر مدارک خواستهشده واجد شرایط باشید. اگر سابقه کار الزامی است، باید همان شرط را برآورده کنید.
آیا تغییر رشته در مقطع دکتری ممکن است؟
در بعضی موقعیتها بله، اما ارتباط سوابق پژوهشی شما با موضوع دکتری اهمیت زیادی دارد و هر دانشگاه یا استاد شرایط خودش را دارد.
اگر پیشنیازها را نگذرانده باشم، چه کار کنم؟
بررسی کنید برنامه راهی برای جبران آنها میپذیرد یا نه و از پذیرش دانشگاه بپرسید.


